Βιβλίο: "Το Κατά Ιησούν Ευαγγέλιο" του Ζοζέ Σαραμάγκου (Μετάφραση: Αθηνά Ψυλλιά, Καστανιώτης)

 

Το Κατά Ιησούν Ευαγγέλιο του Ζοζέ Σαραμάγκου γράφτηκε και εκδόθηκε πρώτη φορά το 1991. Το περιεχόμενο του θεωρήθηκε, το λιγότερο, αιρετικό σε βαθμό τέτοιο ώστε ο Πορτογάλος συγγραφέας αντιμετώπισε την εχθρική στάση της Καθολικής Εκκλησίας στην πατρίδα του. Τι περιεχόμενο έχει όμως το συγκεκριμένο βιβλίο;

Είναι η ιστορία του Ιησού υπό άλλη σκοπιά. Ενώ δεν λείπουν τα θαύματα και, γενικά, το μεταφυσικό στοιχείο, μολαταύτα η όλη ιστορία παρουσιάζεται με μεγαλύτερη αληθοφάνεια σε σχέση με την κοινωνική πραγματικότητα στην Παλαιστίνη στις αρχές του 1ου μετά Χριστόν αιώνα. Βλέπουμε ανθρώπους που μοχθούν καθημερινά που ταλαιπωρούνται από τις συνθήκες μιας ζωής σκληρής, δίχως να έχουν κάποια ελπίδα αλλαγής στον ορίζοντα. Έτσι, ευλογούν τον Θεό που τους ξημέρωσε την μέρα και τους επέτρεψε να ξυπνήσουν ζωντανοί και με σώα την ψυχή τους. Μορφώνονται μόνο οι άντρες, που σημαίνει πηγαίνουν στη συναγωγή και διδάσκονται την Τορά και τα υπόλοιπα ιερά κείμενα. Οι γυναίκες μένουν αγράμματες και διδάσκονται μόνο πως να κρατάνε το νοικοκυριό ενώ γεννούν το ένα παιδί μετά το άλλο. 

Ένα άλλο στοιχείο που χαρακτηρίζει το Κατά Ιησούν Ευαγγέλιο, είναι το χιούμορ που αχνοφαίνεται και σε στιγμές είναι οξύ και ανελέητο. Επίσης, ο συγγραφέας ξεφεύγει από τα γνωστά μας σύμφωνα με τη Βίβλο. Συγκεκριμένα παρουσιάζει τον Ιησού θύμα των βλέψεων ενός Θεού φιλόδοξου και με το ανθρώπινο πάθος της επιθυμίας για κυριαρχία και για αίμα. Εύκολα, καταλαβαίνουμε τους λόγους για τη σφοδρή αντίδραση της Εκκλησίας στην Πορτογαλία. 

Ζοζέ ντε Σόζα Σαραμάγκου

23 Ιουνίου 1919 – 18 Ιουνίου 2010

Το ζήτημα είναι ότι ο Σαραμάγκου χρησιμοποιεί την μορφή του Ιησού προκειμένου να καταγγείλει τα εγκλήματα που διέπραξε η επίσημη εκκλησία στο όνομα του Χριστού. Συνακόλουθα, καταγγέλλει τα εγκλήματα που διαπράττει διαχρονικά ο άνθρωπος σε βάρος του ανθρώπου. Εγκλήματα τα οποία διαπράττονται πάντα στο όνομα κάποιου θεού ή κάποιας ιδεολογίας. Αν το καλοσκεφτείς, αυτή είναι, μέσες άκρες, η ανθρώπινη ιστορία. Και τι καλύτερο όχημα για να μιλήσεις για την δυστυχία της ανθρώπινης μοίρας, από τη διήγηση της δυστυχίας της μοίρας του Υιού του Ανθρώπου. Άλλωστε, ένας πεσιμιστής σαν τον Ζοζέ Σαραμάγκου, θα ήταν παράλογο να απαιτήσουμε να μην αφαιρέσει το χαρμόσυνο μήνυμα της Ανάστασης. Πιστεύουμε δεν πιστεύουμε. 

Με λίγα λόγια ακόμα, το βιβλίο μπορεί να ειδωθεί και σαν μια καταγγελία της οργανωμένης θρησκείας. Η οποία πόρρω απέχει από την προσωπική πίστη καθενός και καθεμιάς. Αλλά αυτό είναι ζήτημα για άλλο άρθρο.

ο Τοποτηρητής