Βιβλιοκριτική εκ νέου

 

Το "Γραμμές του ορίζοντος", από αυστηρά λογοτεχνική - φιλολογική άποψη, είναι συναρπαστικό ανάγνωσμα. Ο τρόπος με τον οποίο είναι γραμμένο, μπορεί να μην είναι μοναδικός κατά κυριολεξία, ωστόσο αποτελούσε - και εξακολουθεί να αποτελεί - ουσιαστική πρόταση. Και μόνο για το στυλ γραφής το "Γραμμές του ορίζοντος" είναι ένα βιβλίο που μπορεί και αξίζει να διαβαστεί και μια και δυο και τρεις φορές.

Σε ό, τι αφορά στην ιδεολογική του πρόταση, οφείλω να δηλώσω ότι μου φαίνεται προβληματική, όχι αφ' εαυτής αλλά ως προς τα παραδείγματα των οποίων γίνεται χρήση, προκειμένου να υποστηριχθεί η συγκεκριμένη πρόταση• που μπορεί να συμπυκνωθεί στο "παλιά ήταν καλύτερα τα πράγματα, ήρθαν οι Φράγκοι και μας τα χάλασαν". Ας δούμε μερικά από αυτά τα παραδείγματα. Ο συγγραφέας μιλάει με νοσταλγία για τα παλιά σινεμά της Κυψέλης• όλοι γνωρίζουμε ότι ο κινηματογράφος είναι τέχνη που επινοήθηκε στη Δύση. Κάπου αλλού παραπονιέται για τις ξενόφερτες νέες μουσικές με τις οποίες οι νέοι, της εποχής κατά την οποία γράφτηκε το βιβλίο, διασκεδάζουν, και που ο ίδιος, κατά πως φαίνεται, δεν εγκρίνει. Ότι δηλαδή οι Βρετανοί Kinks που ο ίδιος λάτρευε - και καλά έκανε - είχαν την έγκριση των παλαιότερων του, αλλά τους πιτσιρικάδες που άκουγαν τέτοιες μουσικές, τους κράζανε "Γιεγιεδες", "Τεντιμπόιδες" κ.α. για ξεκάρφωμα.

Το χειρότερο είναι η αντιμετώπιση την οποία επιφυλάσσει προς τον αυτοκράτορα Αλέξιο Α' Κομνηνό. Τον παρουσιάζει να πολεμά τους Νορμανδούς στη Δύση και τους Σελτζούκους Τούρκους στην Ανατολή, υπερασπιζόμενος ιερά και όσια και το μυστικιστικό πνεύμα ενός ελληνισμού και μιας ορθοδοξίας, στοιχείων τελείως ξένων μεταξύ τους εκείνους τους αιώνες. Χώρια που ο Αλέξιος Α' Κομνηνός κατήργησε μέτρα στήριξης των μικροκαλλιεργητών και γενικά των λαϊκών στρωμάτων προς όφελος των Δυνατών, δηλαδή των μεγαλογαιοκτημόνων. Το ότι  έτσι στέρεψε η δεξαμενή από την οποία αντλούσε ο βυζαντινός στρατός τους στρατιώτες του, είναι κάτι που ξεφεύγει από το αντικείμενο της βιβλιοκριτικής, απλά το αναφέρουμε.

Ο Χρήστος Βακαλόπουλος ήταν ένας εξαιρετικά προικισμένος άνθρωπος και δημιουργός. Ήταν Κριτικός Κινηματογράφου, ραδιοφωνικός παραγωγός, κινηματογραφιστής και συγγραφέας. Συχνά διαβάζω λόγια αγάπης για εκείνον από ανθρώπους που τον ήξεραν. Δεν έχω σκοπό να κρίνω τη στροφή του, κατά τα τελευταία έτη της σύντομης ζωής του, προς το στρατόπεδο των νέο ορθοδόξων. Απλά, στο βιβλίο του "Γραμμές του ορίζοντος" βρήκα αρετές αλλά και αστοχίες.

ο Τοποτηρητής