Ένα ποίημα - Τάκης Παπατσώνης

 

"Beata Beatrix"

Είδα τη Βεατρίκη μου στο δρόμο, κι ευθύς ο δρόμος έγινε δρόμος ονείρου.

Αντιπαρήλθα πλάι της, σα διαβάτης, και όλη η ψυχή μου άνθισε ως σε άνοιξη.

Χαθήκαμε κι’ οι δυο στην κίνηση της πόλης, αλλά πλουτίσαν οι ανάμνησές μας

με την εικόνα του άλλου ζωντανή, και συντροφιά τα δυο του μάτια φωτοβόλα.

Στο πλάι μου, Φύλακες Άγγελοι, αιωρούμενα τα βλέμματα της αγάπης.

Άστρα εξαιρετικά στ΄ ολόμαυρο Στερέωμα του γύρω μου κενού, έρημου χώρου.

Μας εδάμασε και τους δυο το μυστήριο που καλύπτει την ψυχή του πλησίον.

Μας έφερε αντιμέτωπους, στο χάος του εγκόσμιου βίου, πρόσωπο προς πρόσωπο.

Η κοινότατη γένηκε με μιας ζωή, για μας, θαύμα ονείρου.

Και τέφρα πολλή συγκάλυψε την πριν ανόητη φωτοχυσία.

Με μεγαλοπρέπειαν ανάτειλε για μας ο φλογερός ο Ήλιος των Μεσονυχτίων,

που συγκρατεί στην αγκαλιά του όλα τα πλήθη των Αστερισμών του Στερεώματος,

και ουδέποτε αναζήτησε τον όλεθρό τους στη γαλανή εξαφάνιση.

Μας εσυγκάλυψαν με μιας τα πυκνά νυχτερινά σύννεφα.

Επερπατήσαμε νυχτερινά σε δασώδη βουνά, σε συννεφιές μουντές, σαν θεοί·

χανόνταν οι συνομιλίες μας σε αιώνιες εκτάσεις,

κινούσαμε το ενδιαφέρον όλης της πλάσης, αγαπημένοι καθώς διαβαίναμε.

Σκοπός κανένας ή επιθυμία δε μας οδηγούσε σ’ αυτούς τους περιπάτους.

Ήταν η ξενοιασιά κι’ η αμεριμνησία των σκοτεινών κόσμων.

Η ευτυχία του μυστηρίου, που κρατώντας μας απ’ το χέρι, μας οδηγούσε.

Δε μας ετάρασσε η συνάντηση των ρυακιών, των πουλιών τα πετάγματα,

ούτε το φύσημα των ανέμων, ούτε ο θόλος της υγρασίας.

Όλα ήταν γοητεία, και δώρα ουράνια, και ανάπαυση παρά πολλή.

Αλλά ήρθε ο Χρόνος να σημάνει, ο γήινος, με τους μεταλλικούς τους ήχους,

που, αυτοί, περνούνε αλάθητα, σα σφαίρες, τα διαστήματα

και φθάνουν ως εμάς. Ήρθαν τα ρόδινα σύννεφα της Αυγής.

Ήρθεν ο Ήλιος. Να βγαίνει από τη θάλασσα και να φωτίζει.

Ήρθεν η Μέρα. Και η σφραγίδα των πλανήσεών μας.

Και οι δρόμοι να πληθαίνουνε από κίνηση, περίσκεψη πολλή, ασχολίες εγκόσμιες.

Μόνος προς την Ανάμνηση ανυψώνω τώρα τα χέρια ικετευτικά,

να μου χαρίζει κάποτε με όλη τη δύναμη τις στιγμές των ονείρων,

τώρα, που εφυγαδεύθηκαν, ίσως για πάντα, οι τέτοιες απέραντες νύχτες.

Τάκης Παπατσώνης

(1895 - 1976)

Το ποίημα «Beata Beatrix» του Τ.Κ. Παπατσώνη ήταν εκείνο που πολιτογραφήθηκε ως το εισιτήριο της ελληνικής ποίησης στο ρεύμα του μοντερνισμού. Ο τίτλος παραπέμπει στον ομώνυμο πίνακα του προραφαηλίτη ζωγράφου Dante Gabriel Rossetti (1864-1870), ο οποίος, με τη σειρά του, είχε δανειστεί την ομώνυμη γυναικεία μορφή από την δαντική ποίηση, αποκορύφωμα της μυστικιστικής θέωσης του ανθρώπου. Ο Παπατσώνης, έχοντας ως βάση τη διαδεδομένη, για την εποχή του, λυρική φύση της ποίησης, αρθρώνει μια έντονα φορτισμένη συγκινησιακή δομή λόγου, εμποτισμένη, όμως, δραστικά από τη μυστικιστική ενόραση. Οπωσδήποτε, πρώτιστο μέλημα αυτής της μετατροπής του πίνακα σε ποίημα είναι να δοθεί εναργής υπόσταση, μέσω της συνομιλίας με την αναπαραστατική τέχνη, στον ασαφή εσωτερικό κόσμο του δημιουργού, ανακλώντας έτσι τη λογοτεχνική παράδοση του συμβολισμού, που προωθούσε τη διαπλοκή των δύο πεδίων.

πηγή: https://selidodeiktes.greek-language.gr/lemmas/2019/2004