Πόλεμος και ποδόσφαιρο: Ο άθλος του Σουδάν (αναδημοσίευση)

 

Πόλεμος και ποδόσφαιρο: Ο άθλος του Σουδάν

πηγή: El Sombrero

25 December 2025

Στα τέλη Μάϊου 2025 η Αλ Χιλάλ τερμάτισε στην κορυφή του πρωταθλήματος της Μαυριτανίας. Οι παίκτες του «Μπλε Κύματος», όπως είναι το παρατσούκλι του συλλόγου, έκαναν σε 30 αγώνες μόλις τρεις ήττες και συγκέντρωσαν έξι βαθμούς περισσότερους από τον επόμενο της βαθμολογίας. Λίγο αργότερα μπήκαν στο αεροπλάνο, πέταξαν πάνω από όλη τη Σαχάρα και επέστρεψαν στη βάση τους, δηλαδή το Σουδάν. Εκεί το καλοκαίρι συμμετείχαν σε ένα ακόμα πρωτάθλημα. Σε ένα μίνι πρωτάθλημα που κράτησε ένα μήνα και περιλάμβανε 8 ομάδες που έπαιξαν από μια φορά με τις υπόλοιπες. Στο τέλος αυτού του πειραματικού μικρού τουρνουά, που πήρε το όνομα «Sudan Elite League», η Αλ Χιλάλ ήταν ξανά στην κορυφή της βαθμολογίας. Με αυτόν τον τρόπο έγινε η πρώτη ομάδα στην ιστορία που κερδίζει, έστω τυπικά, δυο πρωταθλήματα σε δυο διαφορετικές χώρες μέσα στην ίδια σεζόν! Ακραίο; Αδιαμφησβήτητα. Όπως και οτιδήποτε σχετίζεται με το Σουδάν εδώ και καιρό.

Το Σουδάν βιώνει τα τελευταία χρόνια μια από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές κρίσεις της σύγχρονης εποχής. Ο εμφύλιος πόλεμος που ξέσπασε τον Απρίλιο του 2023 ανάμεσα στο στρατό της χώρας και στις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης, μια παραστρατιωτική οργάνωση που σύμφωνα με κάποιες έρευνες ξένων δημοσιογράφων στηρίζεται και χρηματοδοτείται από τα ΗΑΕ (Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα) που θέλουν να αποκτήσουν έλεγχο στη χώρα, έχει οδηγήσει σε πάνω από 150.000 θανάτους και τον εκτοπισμό 12 εκατομμυρίων ανθρώπων! Ιστορικά, η χώρα από την ανεξαρτησία της το 1956 και έπειτα μαστίζεται από δεκαετίες αστάθειας, με πάρα πολλά πραξικοπήματα και αρκετούς εμφυλίους που την έχουν μετατρέψει σε ένα κατεστραμμένο πεδίο στο οποίο λαμβάνει χώρα μια σχεδόν ατέλειωτη σύγκρουση μεταξύ εσωτερικών αλλά και εξωτερικών δυνάμεων για την εξουσία και τον ορυκτό πλούτο της περιοχής.

Η τωρινή κρίση όμως έχει πάρει εφιαλτικές διαστάσεις. Εκατομμύρια κάτοικοι έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους, οι βασικές κρατικές υπηρεσίες έχουν καταρρεύσει, υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις σε τρόφιμα, νερό και φάρμακα ενώ κάποιες περιοχές βιώνουν καταστάσεις λιμού. Όσον αφορά το κομμάτι των πολεμικών συγκρούσεων, υπάρχουν πολλές αναφορές για σφαγές αμάχων, μαζικά περιστατικά σεξουαλικής βίας, δολοφονίες παιδιών και εθνοτικές εκκαθαρίσεις. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των New York Times, σε κάποιες από τις θηριωδίες των παραστρατιωτικών εμπλέκεται και ο Σεΐχης Μανσούρ, που εκτός από ιδιοκτήτης της Μάντσεστερ Σίτι είναι και αντιπρόεδρος στα ΗΑΕ που φέρεται να τους προμηθεύει κρυφά με όπλα με το πρόσχημα της ανθρωπιστικής βοήθειας.

Σε ένα τέτοιο αποκρουστικό περιβάλλον το ποδόσφαιρο δεν έχει καμία θέση. Με την έναρξη του εμφυλίου το πρωτάθλημα διακόπηκε άμεσα χωρίς να υπάρξει νικητής και την επόμενη σεζόν (2023-24) στη χώρα δεν διεξήχθη κανένα παιχνίδι. Πολλοί από τους ποδοσφαιριστές πέρασαν τα σύνορα μαζί με τις οικογένειες τους ενώ όσοι παρέμειναν μετακόμισαν σε κάποια από τις λίγες ασφαλείς περιοχές μακριά από το επίκεντρο των μαχών. Όταν έγινε αντιληπτό πως ο πόλεμος θα κρατήσει κι άλλο οι άνθρωποι των δυο μεγαλύτερων συλλόγων, της Αλ Χιλάλ και της Αλ Μερίκ που έχουν ως έδρα το Ομντουρμάν, μια πόλη δίπλα ακριβώς στην πρωτεύουσα Χαρτούμ, ζήτησαν τη βοήθεια της FIFA, της CAF αλλά και των υπόλοιπων αφρικάνικων χωρών. Οι δυο ομάδες ήθελαν να παραμείνουν ζωντανές και ενεργές. Δεν είχαν όμως πού και με ποιον να παίξουν.

Τη λύση έδωσε πέρσι η Μαυριτανία. Με τη συγκατάθεση της FIFA οι δυο σύλλογοι μετακόμισαν για μια σεζόν στην άλλη πλευρά της Αφρικής, εγκαταστάθηκαν στην Νουακσότ, την πρωτεύουσα της Μαυριτανίας, και συμμετείχαν στο πρωτάθλημα της ως φιλοξενούμενες. Όπως είδαμε και στον πρόλογο, αυτό κατέληξε με μια κάπως άβολη κατάσταση, με την Αλ Χιλάλ να τερματίζει στην 1η θέση. Ακόμα και οι Μαυριτανοί όμως έχουν ένα όριο στη φιλοξενία τους. Δεν γινόταν να ανακηρυχθεί πρωταθλήτρια μια ξένη ομάδα. Επίσημα, ο τίτλος πήγε στην επόμενη της βαθμολογίας που μαζί με την κούπα κέρδισε και τη συμμετοχή της στο Τσάμπιονς Λιγκ της Αφρικής.

Το καλοκαίρι οι ξεριζωμένοι σύλλογοι επέστρεψαν στην πατρίδα τους και εκμεταλλευόμενοι το γεγονός ότι σε κάποιες περιοχές ο στρατός είχε κυριαρχήσει και οι συνθήκες ήταν αρκούντως ειρηνικές διοργανώθηκε αυτό το μικρό πρωτάθλημα που αναφέραμε στον πρόλογο. Το παρών έδωσαν 8 μόλις ομάδες που προέρχονταν από τις περιοχές αυτές ή που με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο είχαν μείνει ζωντανές την προηγούμενη καταστροφική διετία. Όσο για τη φετινή σεζόν; Η Αλ Χιλάλ, η Αλ Μερίκ και μια τρίτη ομάδα, η Αλ Αχλί, πήραν έγκριση να αγωνιστούν ως προσκεκλημένες στο πρωτάθλημα της Ρουάντα, με το ίδιο καθεστώς όπως πέρσι. Δηλαδή τα αποτελέσματα τους, αν και προσμετρούνται κανονικά στη βαθμολογία, θεωρούνται εκτός συναγωνισμού για την ανάδειξη του πρωταθλητή.

Υπάρχει όμως και η εθνική ομάδα. Μια ομάδα χωρίς έδρα, που δίνει όλα τα παιχνίδια της εκτός συνόρων, που δεν έχει εθνικό πρωτάθλημα να τη στηρίζει, που κάποιοι παίκτες της ζουν πλέον ως πρόσφυγες σε γειτονικά κράτη, που ισορροπεί διαρκώς ανάμεσα στη χαρά και την ανεμελιά του ποδοσφαίρου και τη φρίκη ενός εμφυλίου πολέμου. Σε μια από τις πιο δυνατές ποδοσφαιρικές ιστορίες των τελευταίων χρόνων, που δεν είχε την προβολή που της άξιζε γιατί… Αφρική, η εθνική του Σουδάν κατάφερε πέρσι τέτοια εποχή να προκριθεί στο κύπελλο εθνών της Αφρικής, αφήνοντας έξω τον Νίγηρα και τη Γκάνα, μια παραδοσιακή δύναμη της ηπείρου που τα τελευταία 20 χρόνια συμμετείχε ανελλιπώς στο τουρνουά, με αρκετές μάλιστα επιτυχίες. Παίζοντας τα εντός έδρας παιχνίδια στη Λιβύη (με αρκετό κόσμο στις εξέδρες καθώς εκεί έχουν μετακομίσει προσωρινά εκατοντάδες χιλιάδες Σουδανοί πρόσφυγες), με ένα ρόστερ που περιλάμβανε πολλούς παίκτες που τότε έκλειναν σχεδόν ένα χρόνο με ελάχιστα ή καθόλου ματς στα πόδια τους, το Σουδάν έκανε την τεράστια υπέρβαση και προκρίθηκε στο μεγαλύτερο τουρνουά της ηπείρου. Αυτή θα είναι μόλις η 4η συμμετοχή του στη διοργάνωση τα τελευταία 50 χρόνια. Μια επιτυχία που όσο παράλογο κι αν ακούγεται δεδομένων των συνθηκών πανηγυρίστηκε έντονα, καθώς η εθνική είναι ένα από τα ελάχιστα πράγματα που φέρεται να ενώνουν τις δυο αντιμαχόμενες πλευρές. Ακόμα και στην πλευρά των παραστρατιωτικών, υπάρχουν οπαδοί της που πριν πάρουν τα όπλα μεγάλωσαν με αυτούς τους παίκτες ως αθλητικά ινδάλματα.

Στο Κύπελλο Εθνών Αφρικής που διεξάγεται αυτές τις μέρες στο Μαρόκο η εθνική Σουδάν θα προσπαθήσει να πετύχει έναν ακόμα άθλο, με πρώτο στόχο να κερδίσει κάποιο παιχνίδι τελικής φάσης. Στις προηγούμενες τρεις παρουσίες της είχε επικρατήσει μόνο σε έναν αγώνα της φάσης των ομίλων. Για να τα καταφέρει θα στηριχθεί σε μεγάλο βαθμό στους παίκτες της Αλ Χιλάλ και της Αλ Μερίκ (15 ποδοσφαιριστές στο ρόστερ της εθνικής είναι από αυτές τις δυο), που εδώ και σχεδόν τρία χρόνια είτε δεν παίζουν καθόλου, είτε πηγαίνουν ως φιλοξενούμενοι από χώρα σε χώρα προσπαθώντας να κρατήσουν ζωντανούς τους συλλόγους αλλά και το ποδόσφαιρο του Σουδάν. Παίκτες που ανά διαστήματα πληροφορούνται πως κάποιος δικός τους άνθρωπος, συγγενής, γείτονας ή απλά γνωστός τους, έχασε τη ζωή του σε ένα μέρος της χώρας που πιθανόν δεν μπορούν να επιστρέψουν για την ώρα κι αυτοί το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να το αποδεχτούν και να επιστρέψουν στην προπόνηση.

O λαός του Σουδάν φυσικά έχει πολύ πιο σοβαρά ζητήματα να αντιμετωπίσει αυτό το διάστημα. Έχουμε δει και στο παρελθόν όμως, με πολύ πρόσφατο παράδειγμα τους πανηγυρισμούς των Παλαιστίνιων σε διάφορους προσφυγικούς καταυλισμούς όταν η εθνική τους κέρδιζε παιχνίδια στο Αραβικό Κύπελλο, πως ακόμα και στο επίκεντρο της φρίκης μια μικρή χαρά, έστω και σε ένα ποδοσφαιρικό γήπεδο, δεν είναι τόσο αμελητέα όσο φανταζόμαστε. Ο προπονητής της εθνικής, Τζέιμς Κουέσι Άπια, το συνοψίζει κάπως έτσι: “Υπάρχουν τόσοι πολλοί άνθρωποι που επηρεάζονται από αυτόν τον πόλεμο. Είναι πάρα πολλοί οι εκτοπισμένοι που θα παρακολουθήσουν τους αγώνες μας από τους καταυλισμούς στο Τσαντ, το Νότιο Σουδάν και στο ίδιο το Σουδάν. Μας έχουν πει ότι όταν παίζει η εθνική τα όπλα σταματάνε για λίγο. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε για αυτούς είναι να προσπαθήσουμε να τους δώσουμε μια μικρή χαρά”.